Sai sót trong dịch vụ kế toán

 

 

 

Sai sót trong dịch vụ kế toán

Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 29 và Thông tư số 20/2006/TT-BTC quy định và hướng dẫn liên quan đến sửa chữa các sai sót kế toán. Tuy nhiên, một số điểm hướng dẫn còn chưa rõ ràng dẫn đến sự khó khăn cho kế toán trong việc áp dụng các quy định này. Bài viết này có mục đích làm rõ hơn về các dạng sai sót kế toán, các bút toán và trình bày báo cáo tài chính liên quan đến sửa chữa các sai sót kế toán.

 

 

 

Sai sót trong kế toán xuất phát từ việc tính toán sai, áp dụng sai các chính sách kế toán, bỏ qua hoặc hiểu sai các sự việc khi soạn thảo các báo cáo tài chính. Một số sai sót, ví dụ như phân loại sai các khoản mục trong một báo cáo tài chính, không trọng yếu đối với người sử dụng so với một số sai sót khác như báo cáo thừa tài sản hoặc thu nhập. Một số dạng sai sót thường gặp trong kế toán bao gồm:

 

–  Sử dụng sai các chính sách, chế độ kế toán. Ví dụ, công ty không lập dự phòng phải thu khó đòi mà hạch toán trực tiếp việc xoá sổ nợ không thu hồi được vào chi phí.

 

–  Sử dụng các ước tính kế toán không tin cậy, như công ty áp dụng tỷ lệ khấu hao TSCĐ phi thực tế.

 

–  Tính toán sai về số học, như công ty cộng sai các bản kiểm kê hàng tồn kho khi xác định giá trị hàng tồn kho, hay không tính đến giá trị thanh lý khi tính khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng.

 

– Bỏ qua các khoản trả trước hoặc dồn tích, chẳng hạn không ghi nhận tiền lãi dồn tích của khoản vay phải trả.

Sai sót trong dịch vụ kế toán

 

Theo quy định của chuẩn mực kế toán thì ngay khi công ty phát hiện ra sai sót kế toán công ty phải thực hiện sửa chữa sai sót đó. Các sai sót của kỳ kế toán hiện hành được sửa chữa vào kỳ hiện hành. Các sai sót của các kỳ kế toán trước trọng yếu được sửa chữa bằng phương pháp điều chỉnh hồi tố khi phát hiện ra sai sót. Các sai sót không trọng yếu của các kỳ trước được sửa chữa bằng phương pháp điều chỉnh phi hồi tố vào kỳ hiện hành. Phần dưới đây bàn về các sai sót trọng yếu.

 

Phân loại sai sót kế toán

 

Các sai sót được phân loại thành các nhóm dựa vào sự ảnh hưởng của chúng đến các báo cáo tài chính:

 

(1) Sai sót chỉ ảnh hưởng đến Bảng cân đối kế toán,

 

(2) Sai sót chỉ ảnh hưởng đến Báo cáo kết quả kinh doanh, và

 

(3) Sai sót ảnh hưởng đến cả Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả kinh doanh.

 

 

 

Sai sót chỉ ảnh hưởng đến Bảng cân đối kế toán

 

Một số sai sót chỉ ảnh hưởng đến các khoản mục thuộc Bảng cân đối kế toán, chẳng hạn phân loại sai khoản đầu tư ngắn hạn thành khoản phải thu, phân loại tài sản cố định thành hàng tồn kho. Khi sai sót được phát hiện, công ty thực hiện phân loại lại các khoản mục để nó phản ánh đúng hơn. Nếu công ty lập báo cáo tài chính dạng so sánh mà có bao gồm số liệu của năm sai sót thì cần điều chỉnh lại Bảng cân đối kế toán của năm sai sót.

 

Sai sót chỉ ảnh hưởng đến Báo cáo kết quả kinh doanh

 

Sai sót báo cáo kết quả kinh doanh liên quan đến việc phân loại không chính xác các khoản doanh thu và chi phí, chẳng hạn công ty ghi nhận doanh thu tiền lãi (từ bán hàng trả chậm) vào doanh thu bán hàng.

 

 

 

Sai sót ảnh hưởng đến việc phân loại các khoản mục trên báo cáo kết quả kinh doanh không ảnh hưởng đến thu nhập thuần và Bảng cân đối kế toán.

 

 

 

Trong trường hợp này, Công ty phải thực hiện bút toán để tái phân loại khi sai sót được phát hiện ngay trong năm phát sinh sai sót. Nếu sai sót đã xảy ra trong các kỳ trước, công ty không cần thực hiện bút toán tái phân loại tại thời điểm phát hiện sai sót vì các tài khoản của năm hiện hành đã được phản ánh đúng. Nếu công ty lập báo cáo tài chính dạng so sánh có bao gồm số liệu của năm có sai sót thì công ty cần điều chỉnh số liệu báo cáo kết quả kinh doanh của năm sai sót.

 

Sai sót trong dịch vụ kế toán

 

 

Sai sót ảnh hưởng đến cả Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả kinh doanh

 

Đây là loại sai sót ảnh hưởng cả đến Báo cáo kết quả kinh doanh và Bảng cân đối kế toán, chẳng hạn như ghi nhận thiếu một khoản nợ dồn tích vào thời điểm cuối kỳ. Ví dụ, nếu công ty không ghi nhận một khoản lãi dồn tích phải trả, công ty sẽ báo cáo thiếu chi phí tiền lãi trên Báo cáo kết quả kinh doanh của năm đó và thiếu khoản tiền lãi phải trả trên số cuối kỳ của Bảng cân đối kế toán. Các sai sót ảnh hưởng đến cả Báo cáo kết quả kinh doanh và Bảng cân đối kế toán có thể phân loại thành các sai sót tự cân bằng và các sai sót không tự cân bằng.

 

Sai sót tự cân bằng là các sai sót tự động điều chỉnh chính xác ở kỳ kế toán tiếp theo, thậm chí kể cả khi chúng không được phát hiện. Giả sử công ty ghi nhận thiếu khoản tiền lãi dồn tích phải trả năm 2012 là 200.000.000 đ, công ty A thanh toán vào năm 2013 và ghi nhận vào chi phí tiền lãi năm 2013, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 25%. Ảnh hưởng của sai sót trên đến báo cáo tài chính năm 2012 như sau:

 

 

 

Báo cáo kết quả kinh doanh

 

TT           Nội Dung             Số tiền (đ)

1              Chi phí tài chính (chi phí lãi vay) bị báo cáo thiếu:                  200,000,000

2              Lợi nhuận trước thuế bị báo cáo thừa:           200,000,000

3              Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp bị báo cáo thừa:               50,000,000

4              Lợi nhuận sau thuế bị báo cáo thừa:               150,000,000

 

 

Bảng cân đối kế toán

 

TT           Nội Dung             Số tiền (Đ)

5              Tiền lãi phải trả (chi phí phải trả) bị báo cáo thiếu :                  200,000,000

6              Thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp bị báo cáo thừa :                       50,000,000

7              Lợi nhuận chưa phân phối bị báo cáo thừa:               150,000,000

 

 

Trong năm 2013, khi công ty thanh toán lãi vay thì công ty A ghi nhận toàn bộ khoản lãi vay năm 2012 là chi phí năm 2013, các sai sót này dẫn đến báo cáo tài chính năm 2013 bị ảnh hưởng:

 

TT           Nội Dung             Số tiền (Đ)

1              Chi phí tài chính (chi phí lãi vay) bị báo cáo thừa :                    200,000,000

2              Lợi nhuận trước thuế bị báo cáo thiếu         200,000,000

3              Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp bị báo cáo thiếu             50,000,000

4              Lợi nhuận sau thuế bị báo cáo thiếu             150,000,000

 

 

Bởi vì lợi nhuận sau thuế năm 2013 bị báo cáo thiếu 150.000.000 đ bằng đúng lợi nhuận sau thuế bị báo cáo thừa năm 2012 nên lợi nhuận thuần thiếu năm 2013 đã tự bù trừ với lợi nhuận thuần thừa năm 2012 nên đến cuối năm 2013, số dư của lợi nhuận chưa phân phối đã tự động chính xác. Tương tự như vậy cho khoản Thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp và Tiền lãi phải trả. Do vậy đến cuối năm thứ hai, không có khoản mục nào trên Bảng cân đối kế toán bị báo cáo sai. Sai sót đã tự cân bằng.

 

 

 

Tuy nhiên mặc dù sai sót là tự cân bằng nhưng việc có cần thiết hay không bút toán sửa chữa sai sót tuỳ thuộc vào thời điểm phát hiện ra sai sót. Nếu sai sót được phát hiện trong năm thứ hai hoặc đầu năm thứ ba, khi công ty chưa khoá sổ năm thứ hai thì công ty cần thực hiện bút toán sửa chữa sai sót để phản ánh đúng chi phí tài chính và lợi nhuận thuần của năm thứ hai. Trong trường hợp ví dụ ở trên, nếu sai sót được phát hiện khi chưa khoá sổ năm 2012 thì bút toán sửa chữa sai sót như sau:

 

Nợ TK Lợi nhuận chưa phân phối                      150.000.000

 

Nợ TK Thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp      50.000.000

 

Có TK Chi phí tài chính                                      200.000.000

 

 

 

Trường hợp sai sót được phát hiện trước khi thanh toán tiền lãi phải trả năm 2012 thì bút toán sửa sai là:

 

Nợ TK Lợi nhuận chưa phân phối                         150.000.000

 

Nợ TK Thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp      50.000.000

 

Có TK Chi phí phải trả (Tiền lãi phải trả)                                    200.000.000

 

 

 

Nếu sai sót được phát hiện sau khi đã khoá sổ năm thứ hai thì không cần bút toán điều chỉnh. Tuy nhiên báo cáo tài chính của cả hai năm đều sai sót nên công ty cần thực hiện điều chỉnh báo cáo tài chính, trừ khi sai sót đã diễn ra rất lâu và chúng không được trình bày cho mục đích so sánh.

 

 

 

Sai sót không tự cân bằng là các sai sót mà không tự bù trừ trong kỳ kế toán ngay sau đó. Ví dụ công ty B ghi nhận sai nghiệp vụ mua thiết bị văn phòng năm 2012 trị giá 100.000.000 đ là nghiệp vụ mua dụng cụ văn phòng và đưa hết vào chi phí của năm mua. Nếu hạch toán đúng thì công ty phải hạch toán vào TSCĐ và khấu hao (giả sử công ty áp dụng khấu hao theo đường thẳng trong 10 năm, TSCĐ không có giá trị thanh lý, được tính toán cho mục đích thuế và kế toán là như nhau, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 25%). Sai sót trên ảnh hưởng đến báo cáo tài chính của năm 2012, năm xảy sai sót, như sau:

 

 

 

Báo cáo kết quả kinh doanh

 

 

 

TT

 

Nội Dung

 

Số tiền (Đ)

 

1

 

Chi phí quản lý doanh nghiệp bị báo cáo thừa

100,000,000

 

2

 

Chi phí khấu hao TSCĐ bị báo cáo thiếu 10.000.000 đ (100.000.000 : 10).

10,000,000

 

3

 

Lợi nhuận trước thuế bị báo cáo thiếu 90.000.000 đ (100.000.000 – 10.000.000).

90,000,000

 

4

 

Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp bị báo cáo thiếu 22.500.000 đ (90.000.000 x 25%)

22,500,000

 

5

 

Lợi nhuận sau thuế bị báo cáo thiếu 67.500.000 (90.000.000 – 22.500.000).

67,500,000

 

 

 

Bảng cân đối kế toán

 

TT

 

Nội Dung

 

Số tiền (Đ)

 

1

 

Nguyên giá TSCĐ bị báo cáo thiếu

100,000,000

 

2

 

Hao mòn luỹ kế TSCĐ bị báo cáo thiếu

10,000,000

 

3

 

Thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp bị báo cáo thiếu

22,500,000

 

4

 

Lợi nhuận chưa phân phối bị báo cáo thiếu

67,500,000

 

 

 

Việc báo cáo thiếu TSCĐ và chi phí khấu hao sẽ còn tiếp tục đến khi nào doanh nghiệp xoá sổ TSCĐ. Tại thời điểm đó các tài khoản của Bảng cân đối kế toán (TSCĐ, Hao mòn luỹ kế TSCĐ, Thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, và Lợi nhuận chưa phân phối) sẽ được phản ánh chính xác lần đầu tiên kể từ khi xảy ra sai sót. Do vậy nếu công ty phát hiện ra sai sót trước khi TSCĐ hết thời gian sử dụng hữu ích thì công ty phải thực hiện bút toán để sửa chữa sai sót.

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s